Cranberry, ook bekend als bosbessensap of kleine cranberry, is de vrucht van een plant uit de heidefamilie, Vaccinium subgenus Oxycoccus. De bloemen zijn dieproze en staan in trossen. De smaak wordt vaak beschreven als zowel bitter als zuur. De vrucht is een felrode, met de schil bedekte bes die groeit aan een laaghangende wijnstok. In het Chinees wordt hij "he mei" genoemd, wat kraanbes betekent, omdat vroege kolonisten ontdekten dat de vorm van de bloem leek op de kop en snavel van een kraanvogel. Cranberries hebben een unieke zoetzure smaak die verfrissend is.
In 1677 boden de Noord-Amerikaanse koloniën de Britse koning Charles II geschenken van inheemse producten aan, waaronder twee grote vaten maïs, drieduizend kabeljauw en drie grote vaten veenbessen. Na een lange reis waren de maïs en de vis verrot, maar de veenbessen werden vers en intact voor de koning gepresenteerd, wat leidde tot de roem van de veenbessen. Het was niet alleen een voedingsmiddel voor de indianen, het werd ook gebruikt voor wondgenezing en naar verluidt bleek het behoorlijk effectief bij toepassing op pijlwonden. Later ontdekten zeelieden dat het tijdens lange reizen scheurbuik door vitaminegebrek kon voorkomen, dus droegen ze het vaak bij zich.
Verspreide regio's
Veenbessen worden voornamelijk gedistribueerd in de koude streken van het noordelijk halfrond, met wilde variëteiten in het noordoosten van China. De belangrijkste productiegebieden ter wereld bevinden zich in Massachusetts, New Jersey, Oregon, Washington, Wisconsin, British Columbia, Quebec, Chili en een klein deel van Noordoost-Europa. De VS zijn goed voor 95 procent van de wereldproductie, met Massachusetts als de geboorteplaats van veenbessen. In de Verenigde Staten staan veenbessen, samen met Concord-druiven en bosbessen, bekend als de drie traditionele vruchten van Noord-Amerika.
Net als bosbessen zijn veenbessen groenblijvende struiken met een sterke koudebestendigheid. In China groeien ze alleen in de koude streken van het noordoosten en zijn ze een van de specialiteiten, bekend als "Ya Ge Da" of "noordelijke rode bonen". Ze bloeien van juni tot juli en dragen in augustus kleine, ronde, rode vruchten. Wilde cranberryplanten zijn erg kort, slechts 10-15 cm hoog, met stevige en dikke bladeren. De volwassen bessen zijn bloedrood, mollig en stevig, met een pure smaak en stabiele kwaliteit, waardoor ze de belangrijkste bron van binnenlandse veenbessen zijn.
Wilde veenbessen groeien in China op relatief koude plaatsen, meestal op hoogtes boven de 700 meter, waar de temperatuur in de winter kan oplopen tot min 40 graden Celsius. Ze kruipen en wortelen in de humuslaag van dode takken en bladeren, zonder betrouwbare waterbron, en vertrouwen op natuurlijke regen en de dauw die wordt geproduceerd door het grote temperatuurverschil tussen dag en nacht om hun wortels te voeden. Wilde veenbessen moeten met de hand worden geplukt, waarbij plukkers diep het bos in lopen om dit te doen.
Oogstproces
Veenbessen beginnen te bloeien en vruchten af te werpen na ongeveer drie jaar groei en kunnen 50-70 jaar worden geoogst. In tegenstelling tot andere landbouwproducten groeien ze in laaggelegen zachte moerassen, met vruchten die groeien aan lange wijnstokken die al heel lang groeien. De bessen zitten verstopt onder de bladeren, dicht bij de vochtige grond, waardoor ze moeilijk te oogsten zijn. Vroeger oogstten boeren cranberries handmatig, maar later werden mechanische methoden geïntroduceerd om de efficiëntie te verbeteren. In de jaren zestig hervormden boeren het oogstproces verder en ontdekten ze dat veenbessen in water konden drijven, wat leidde tot de populaire praktijk om de veenbessenvelden onder water te zetten en vervolgens de drijvende veenbessen op te scheppen, ook wel wateroogst genoemd.
|
|
|
Verse veenbessen worden geoogst met behulp van een "dry-picking" -methode, waarbij een kleinschalige oogstmachine, vergelijkbaar met een grasmaaier, wordt gebruikt om de bessen van de wijnstokken te verwijderen. Het fruit wordt vervolgens naar een transportband getransporteerd en opgeslagen. Om de wijnstokken te beschermen, worden vaak helikopters gebruikt om de veenbessen te vervoeren. Vroeger gebruikten mensen een "bessenplukker" om handmatig veenbessen te plukken, wat nog steeds wordt gebruikt voor kleinschalige handmatige oogst in Noord-Europa, Canada en Noordoost-China. Omdat wilde cranberrygebieden in het noordoosten van China relatief klein zijn, worden de meeste nog met de hand geplukt om de wilde planten beter te beschermen.
Voedingsstoffen van veenbessen
Veenbessen zijn rijk aan voedingsstoffen, met een watergehalte van 88 procent en andere organische zuren, vitamine C, flavonoïden, anthocyanen, A-type proanthocyanidinen en andere stoffen die gezamenlijk bekend staan als fytochemicaliën, die verschillende biologische activiteiten hebben.
(1)A-type proanthocyanidinen
Door de unieke moleculaire structuur van cranberry kan het in contact komen met de externe agglutinine van de flagellen van bacteriën, waardoor wordt voorkomen dat de bacteriën zich binden aan celreceptoren. Door deze competitieve remming vertonen veenbessen effectieve antibacteriële hechtingseigenschappen.
(2)Anthocyanen
Veenbessen hebben een hoog gehalte aan flavonoïden die een sterk absorberend effect hebben op ultraviolette stralen en microgolven.
(3)Flavonolen
Flavonoïden in veenbessen hebben veel biologische activiteiten, waaronder antioxiderende effecten.
(4) Fenolzuren
Veenbessen bevatten 28 soorten fenolische verbindingen, die een significant effect hebben op het remmen van de groei van bacteriën en een directe invloed hebben op het microbiële metabolisme.
(5) Plantaardige vezels
Veenbessen hebben een hoog gehalte aan plantaardige vezels, wat de darmperistaltiek bevordert. Het vezelgehalte is aanzienlijk hoger dan dat van kiwi (29 g/kg) en appel (13 g/kg), respectievelijk 1,4 en 3 keer hoger.
(6) Bovendien bevatten veenbessen ook pectine, resveratrol, looizuur, lignine en vele andere gezondheidsbevorderende ingrediënten.